Besparen op sociaal-cultureel werk raakt tot in de buurt

De Vlaamse regering bespaart 6,1 miljoen euro op het sociaal-cultureel volwassenenwerk. Maar wat betekent zo’n besparing eigenlijk in de praktijk?

Ontmoeting lijkt vanzelfsprekend. Tot ze er niet meer is.

Mensen ontmoeten elkaar niet automatisch omdat ze in dezelfde buurt wonen. Uit onze Buurtluisteraar blijkt dat 27% van de respondenten vindt dat er in de eigen buurt onvoldoende mogelijkheden zijn om nieuwe mensen te ontmoeten. Bij alleenstaanden loopt dat op tot 34%.

Ontmoeting is bovendien meer dan eens “onder de mensen komen”. Mensen leren elkaar kennen, bouwen relaties op, vinden aansluiting en voelen zich sterker verbonden met hun omgeving.

Ook onze eigen impactbevraging toont hoe belangrijk die functie is: van de leden die aangeven weinig sociale contacten te hebben, zegt ongeveer twee op drie dat Raak hen helpt om meer sociale contacten te hebben.

Sterk vrijwilligerswerk vraagt ook sterke ondersteuning

Vrijwilligers maken sociaal-cultureel werk lokaal mogelijk. Ze nemen initiatief, organiseren, begeleiden, luisteren, verbinden en nemen verantwoordelijkheid op.

Maar vrijwilligers hoeven dat niet alleen te doen.

Achter hun engagement staat een professionele werking. Beroepskrachten dagen vrijwilligers uit om verder te kijken, begeleiden processen, zoeken mee naar oplossingen wanneer iets vastloopt, brengen expertise binnen, leggen verbindingen met partners en helpen ideeën groeien tot een werkbare aanpak.

Uit onze impactbevraging blijkt dat 61,7% van de Raak-bestuursleden aangeeft dat de ondersteuning die ze krijgen hen helpt om betere activiteiten op buurtniveau te organiseren.

Beroepskrachten nemen het vrijwilligerswerk niet over. Ze maken het sterker.

Waar leer je nog iets nieuws, gewoon in je eigen buurt?

Leren gebeurt niet alleen op school of tijdens een formele cursus. Mensen leren ook door samen iets te doen, ervaringen uit te wisselen, verantwoordelijkheid op te nemen en nieuwe dingen uit te proberen.

Toch vindt 36% van de respondenten in onze Buurtluisteraar dat er in de eigen buurt onvoldoende mogelijkheden zijn om iets bij te leren.

Ook voor vrijwilligers is Raak een leerplek. Ze ontwikkelen vaardigheden om initiatief te nemen, activiteiten op te zetten, mensen samen te brengen en beter in te spelen op wat er rondom hen leeft.

Dat soort leren is vaak nauwelijks zichtbaar. Er is geen diploma of examen, maar mensen bouwen wel ervaring, zelfvertrouwen en nieuwe competenties op die ze opnieuw inzetten in hun omgeving.

Leren gebeurt niet alleen in een klaslokaal. Soms gebeurt het gewoon rond een tafel in je eigen buurt.

Hoeveel mensen in je buurt ken jij eigenlijk bij naam?

Een buurt is meer dan een verzameling huizen en straten. Mensen willen zich er ook thuis voelen.

Uit onze Buurtluisteraar blijkt dat 88% van de respondenten zich thuis voelt in de buurt. Wie meer mensen in zijn omgeving bij naam kent, voelt zich merkelijk sterker verbonden met de plek waar hij of zij woont.

Tegelijk geeft bijna één op vier aan niemand in de buurt te hebben met wie hij of zij een goed gesprek kan voeren.

Sociale samenhang ontstaat dus niet vanzelf. Ze groeit wanneer mensen elkaar leren kennen, vertrouwen ontwikkelen, zich betrokken voelen en kansen krijgen om samen verantwoordelijkheid op te nemen.

Soms begint dat heel klein: met iemand die je naam kent.

Wat verdwijnt er eigenlijk wanneer je bespaart op sociaal-cultureel werk?

Het antwoord is niet altijd onmiddellijk zichtbaar.

Vrijwilligers blijven zich engageren. Ze organiseren, begeleiden, luisteren, verbinden, leren, nemen verantwoordelijkheid op en zetten ideeën om in werking.

Maar achter dat zichtbare engagement staat ook professionele ondersteuning.

Beroepskrachten dagen vrijwilligers uit om verder te kijken, begeleiden processen, zoeken mee naar oplossingen wanneer iets vastloopt, brengen expertise binnen, leggen verbindingen met partners en helpen ideeën groeien tot een werkbare aanpak.

Daarnaast ontwikkelen ze methodieken, bouwen ze expertise op, doen ze onderzoek, zetten ze samenwerkingen op en zoeken ze naar antwoorden op nieuwe maatschappelijke noden.

Precies die ondersteunende laag komt onder druk te staan wanneer op het sociaal-cultureel volwassenenwerk wordt bespaard.

Dat kan zich op termijn vertalen in minder begeleiding, minder ruimte voor vernieuwing, minder methodiekontwikkeling, minder onderzoek, minder samenwerking en minder capaciteit om vrijwilligers en groepen te ondersteunen.